Benedetto Croce jako źródło inspiracji literackiej dla Gustawa Herlinga-Grudzińskiego

Benedetto Croce stanowi wzór dla Gustawa Herlinga-Grudzińskiego nie tylko ze względu na swoją myśl filozoficzną, historyczną i społeczną (znajomość Historii Europy w XIX wieku przez polskiego pisarza jeszcze przed wybuchem II wojny światowej jest powszechnie znana), ale staje się również źródłem literackiej inspiracji: Croce jest bowiem protagonistą niektórych opowiadań Herlinga (przede wszyst-kim Księcia Niezłomnego), podczas gdy w innych przypadkach pobudza on zainte-resowanie Herlinga tematami odnoszącymi się – przede wszystkim – do Neapolu i otaczających go legend. Niniejszy artykuł, nie ignorując zatem wpływu, jaki myśl Crocego wywiera na Herlinga, ma na celu skupienie się na literackiej przemianie Crocego jako bohatera w opowiadaniach polskiego autora oraz na tym, jak namiętności i pasje jednego – jako czytelnika – przekazywały się drugiemu.

Benedetto Croce non rappresenta per Gustaw Herling-Grudziński un modello „sol-tanto” in virtù del suo pensiero filosofico, storico e sociale (è ben nota la conoscenza che lo scrittore polacco aveva della Storia d’Europa nel secolo decimonono ancora prima dello scoppio della Seconda guerra mondiale), ma assurge anche a fonte di ispirazione letteraria: Croce, infatti, è il protagonista di alcuni racconti di Herling (su tutti, Il principe costante), mentre in altri casi suscita e stimola l’interesse di Herling con tematiche che riguardano – principalmente – la città di Napoli e le leggende che la circondano. L’intervento che propongo, dunque, seppure non prescindendo dall’influenza che il pensiero di Croce esercita in generale su Herling, mira a concentrarsi sulla trasfigurazione letteraria di Croce come personaggio/protagonista delle storie dell’autore polacco e su come le passioni da lettore dell’uno si siano tramandate anche all’altro.